Nog voordat de drie iconische lettertjes ‘GTI’ een wereldwijd begrip werden, had Volkswagen al een auto in huis die dat sportieve denken tastbaar maakte. Die auto heette Scirocco - genoemd naar de warme woestijnwind die vanuit Afrika over Zuid-Europa waait.

De Scirocco verscheen in 1974 als uitgesproken coupé, intern aangeduid als Typ 53 en getekend door Giorgetto Giugiaro. Opmerkelijk detail: hij arriveerde ruim twee maanden eerder bij de dealers dan de Golf. De Scirocco was lager, scherper en minder bereid tot compromissen dan de modellen eromheen. Waar de Golf vooral logisch en doordacht moest zijn, legde de Scirocco vanaf het begin een sportiever accent.

Spannendste Volkswagen van dat moment

Het ontwerp was strak en laag gehouden, zonder opsmuk. De lijnen waren helder en functioneel, bijna streng. Volkswagen vatte het zelf kernachtig samen als ‘Scirocco. Ein Sport-Coupé in Bestform’. En dat was geen holle frase. De combinatie van het Italiaans design en een modern voorwielaangedreven platform liet zien dat Volkswagen definitief een andere richting was ingeslagen dan het ingetogen, luchtgekoelde verleden. Op dat moment was de Scirocco simpelweg de spannendste Volkswagen die je kon kopen. De TS vormde de sportieve top van het gamma, met een 1,5-liter carburateurmotor met 85 pk, maar technisch bleef het nog bij carburateurs en een conventionele afstemming.

Scirocco: de eerste productie-GTI

Dat veranderde halverwege de jaren zeventig. Terwijl Volkswagen werkte aan wat later de Volkswagen Golf GTI zou worden, viel het kwartje: dit concept hoorde óók in de Scirocco. En belangrijker nog: Volkswagen handelde snel. De Scirocco GTI ging al medio 1976 in productie, terwijl de Golf GTI pas in de herfst van datzelfde jaar werd gepresenteerd. De Scirocco was er dus niet alleen eerder dan de Golf — hij was er ook eerder als GTI.

Technisch sloot de Scirocco GTI één-op-één aan bij het GTI-idee zoals Volkswagen dat ontwikkelde. De 1,6-liter viercilinder met mechanische Bosch K-Jetronic leverde 109 pk, en kwam uit Volkswagens eigen motorenfabriek in Salzgitter. Het was bovendien dezelfde basis als in de Golf GTI: dat bekende ‘recept’, maar dan in een ander pak. Rond die aandrijflijn paste Volkswagen het onderstel aan: stabilisatoren vóór en achter, geventileerde schijfremmen van 239 millimeter aan de voorzijde en een lager afgestemde ophanging. Standaard stond de GTI op 5,5Jx13 stalen velgen met 175/70 HR13-banden en een hogere snelheidsindex.

Sneller dan de Golf GTI

Het effect liet zich voelen. Dankzij zijn lagere gewicht en gunstigere lijn was de Scirocco GTI in de praktijk net iets sneller dan de Golf GTI. Dat vertaalde zich ook in cijfers: met een topsnelheid van circa 182 km/u lag hij net boven de Golf. Op papier marginaal, in scherpte en beleving des te meer — precies zoals zijn karakter dicteerde. Uiterlijk hield de Scirocco GTI zich bewust in. GTI-letters ontbraken op de neus, maar de rood omlijste grille en de grotere voorspoiler verrieden alsnog zijn plek bovenin het gamma. Vanbinnen lag de Scirocco GTI dicht tegen de Golf GTI aan, maar niet zonder eigen keuzes. Het driespaaks Spucknabe-sportstuur en de twee extra VDO-meters in de middenconsole waren bekend, maar de stoelen hadden geïntegreerde hoofdsteunen en de Schottenkaro-bekleding kreeg een andere ruit en kleurstelling dan in de Golf GTI.

De productie vond plaats bij Karmann in Osnabrück, onder de rook van Enschede. Karmann werkte al sinds de jaren dertig voor Volkswagen en groeide na de oorlog uit tot dé specialist voor carrosserieën en modellen die buiten de massaproductie vielen. In dezelfde hallen ontstonden eerder al de Volkswagen Karmann Ghia en de Kever Cabriolet, en later ook de Golf Cabriolet. De Scirocco paste naadloos in die traditie: een Volkswagen die bewust anders werd gebouwd, volgens een andere productiefilosofie. Dat die band hecht was, blijkt ook achteraf. Sinds 2009 is Volkswagen eigenaar van de Karmann-fabriek in Osnabrück.

Vernünftig faszinierend

De tweede generatie Scirocco kreeg in 1981 een uiterlijk dat Volkswagen samenvatte als ‘Der neue Scirocco. Vernünftig faszinierend.’ De Typ 53B kreeg een volledig nieuw koetswerk en werd weer gebouwd door Karmann in Osnabrück. Hoewel de Scirocco II technisch trouw bleef aan het A1-platform van de Volkswagen Golf I, stuurden de eisen dit keer nadrukkelijk op meer ruimte, meer gebruiksgemak en een lagere luchtweerstand om het verbruik te drukken. Het design kwam niet zonder slag of stoot tot stand. Giorgetto Giugiaro dacht opnieuw mee, maar zijn voorstel haalde het niet. De definitieve lijnen ontstonden in Wolfsburg, waar de designafdeling onder leiding stond van Herbert Schäfer. Het resultaat was een Scirocco met een zachter, bijna vriendelijk karakter. Scherpe vouwen maakten plaats voor afgeronde hoeken, een horizontale schouderlijn bepaalde het zijaanzicht en de carrosserie groeide zo’n twintig centimeter in lengte.

Ook in deze generatie bleef de Scirocco GTI het sportieve uithangbord. Hij deelde de 1,8-liter injectiemotor van 112 pk met de Golf GTI, maar Volkswagen zette de volgende stap opnieuw met de Scirocco. Volkswagen introduceerde hem in 1985 als eerste met een 16-kleppenmotor, nog vóór de Volkswagen Golf II GTI 16V. Met 139 pk doorbrak hij bovendien als eerste GTI de 200 km/u-grens. De Volkswagen Scirocco GTI bewees iets fundamenteels. Vijftig jaar GTI draait niet alleen om de Golf. Het draait om een idee. En opvallend vaak was het juist de Scirocco die dat idee nét iets eerder durfde te laten waaien.

Volkswagen Scirocco GTI in cijfers

Productie: 1976–1992
Motoren (Nederland):
– 1.6 viercilinder, mechanische Bosch K-Jetronic (109 pk)
– 1.8 viercilinder, injectie (112 pk)
– 1.8 viercilinder 16V, mechanische injectie (139 pk)
Gewicht: ca. 830–1.000 kg
0–100 km/u: ca. 8,8 s (1.6 GTI) / ca. 8,5 s (1.8 GTI) / ca. 7,5 s (1.8 GTI 16V)
Topsnelheid: ca. 182 km/u (1.6 GTI) / ca. 185 km/u (1.8 GTI) / ca. 208 km/u (1.8 GTI 16V)
Nieuwprijs Nederland (indicatief):
– ca. ƒ 23.000–25.000 (1.6 GTI, eind jaren ’70)
– ca. ƒ 32.000–35.000 (GTI 16V, midden jaren ’80)
Productieaantallen: ca. 504.153 Scirocco I / ca. 291.497 Scirocco II (wereldwijd)

De informatie in dit nieuwsbericht was actueel op de datum van publicatie. Wijzigingen in modellen, uitvoeringen, prijzen, technische specificaties, afbeeldingen, of andere informatie zijn te allen tijde voorbehouden. Eventueel genoemde prijzen betreffen consumentenadviesprijzen. Het staat dealers en servicepartners vrij eigen verkoopprijzen en kortingen te hanteren. Aan de inhoud van dit nieuwsbericht kunnen geen rechten worden ontleend.

“Dat kunnen wij ook. En beter,” zeiden ze in 1971 in Wolfsburg - en daarmee begon de ontwikkeling van een coupé die het antwoord moest worden op de Ford Capri en Opel Manta. Het lukte Volkswagen met glans. Want waar Ford en Opel nog vertrouwden op een starre achteras en achterwielaandrijving, kwam de nieuwe Scirocco met moderniteiten als een watergekoelde dwarsgeplaatste motor, voorwielaandrijving en een modern chassis - en dat alles tegen een aantrekkelijke prijs. 

Conventies doorbreken

In de jaren zeventig werden Volkswagens nog weleens als saai beschouwd, dus de eerste Scirocco was een kleine revolutie die conventies doorbrak. Het was een waardig opvolger van de succesvolle Karmann Ghia Type 14 Coupé, die 19 jaar lang bij Karmann in Osnabrück in productie was. Net als de Karmann Ghia rolde ook de Scirocco van de productielijn van de Karmann-fabriek in Osnabrück, onder de rook van Enschede. De Typ 53, zoals de Scirocco intern heette, debuteerde al vóór de Golf MK I en kwam ook eerder op de markt. Zo kon Volkswagen eventuele kinderziektes verhelpen en de reacties van de consument testen voordat het volumemodel Golf in de showroom stond, was het idee. De naam Scirocco verwees naar een hete woestijnwind die van de Sahara richting de Middellandse Zee waait.

Sportcoupé in topvorm

Volkswagen presenteerde het nieuwe model op 24 februari 1974 voor het eerst aan een selecte groep journalisten, drie maanden vóór de presentatie van de Golf. Begin maart mochten de dealers de auto bekijken en op 14 maart 1974 vond de wereldpremière plaats in Genève. ‘Scirocco. Een sportcoupé in topvorm’ luidde de slogan van Volkswagen, waarbij je niet kon vermoeden dat hij gebaseerd was op de Golf MK I die toen nog moest uitkomen. De coupé was niet alleen een technisch vooruitstrevend ontwerp, maar ook visueel aantrekkelijk dankzij het tijdloze design van Giorgetto Giugiaro - die ook verantwoordelijk was voor de Golf MK I. De ‘meester’ had een hoekige, functionele en elegant gestileerde 2+2-zitter ontworpen, 3,85 meter lang en slechts 1,31 meter hoog. Inclusief motor en bak woog het model maar 800 kilo. De Scirocco deelde zijn techniek met de Golf. De basis voor zuinige rijders was de 1,1 liter motor met 50 pk, daarboven stonden de 1,5 liter met 70 pk en de Scirocco TS met 85 pk. Er waren drie uitrustingsvarianten: N als basismodel, L met meer luxe, S en TS met krachtigere motoren, waarbij de TS een sportievere uitrusting had. Uiterlijk verschilden de modellen door de koplampen: rechthoekige koplampen bij de N en L, opvallende dubbele koplampen bij de sportieve TS.

GTI

De Scirocco GTI en GLI gingen in de zomer van 1976 in productie, opnieuw eerder dan de iconische Golf GTI die Volkswagen pas in de herfst van dat jaar onthulde. De 1,6-liter motor met 110 pk kreeg een mechanische K-Jetronic benzine-injectie. Vanbuiten waren de GTI- en GLI-modellen vooral te herkennen aan hun prominentere voorspoiler. Vanbinnen hadden ze een sportstuur, toerenteller en een middenconsole met klokje en olietemperatuurmeter. Vooral de sportstoelen met het ruitjespatroon waren kenmerkend voor de GTI. De GLI was de luxe versie met getinte ramen, tapijt in de deurpanelen en in hoogte verstelbare voorstoelen met speciale bekleding. De Scirocco kreeg in 1977 een milde facelift met kunststof bumpers, grotere richtingaanwijzers vóór, een zwart gelakte B-stijl en zwarte spiegels in plaats van verchroomde exemplaren.

Special editions

Na 504.153 geproduceerde Scirocco MK I-modellen verscheen in maart 1981 zijn opvolger - met compleet nieuwe looks. De Scirocco MK II - Typ 53B - was opnieuw gebaseerd op het platform van de Golf I, maar het interieur en de kofferbak waren ruimer en de C_w-waarde was verbeterd om het brandstofverbruik te verminderen. Volkswagen gebruikte aanvankelijk de bekende motoren uit de Scirocco MKI; in 1985 begon echter het serieuze werk met de 16-kleppenmotor met 139 pk uit de Golf II GTI. De krachtige motor was beschikbaar in de nieuwe topklasse Scirocco GTX 16V. Het merk leverde zoveel verschillende uitrustingsniveaus, dat je daar bijna de Hogere Scirocco Academie voor moest hebben gevolgd. Afhankelijk van het modeljaar en de markt stonden de L, CL, GL, LS, GLS, GLI, GT, GTI, GTL, GTS, GTX, GT II, ​​Scala, GT 16V en GTX 16V bij de dealer. Daarnaast waren er nog vele special editions van de Scirocco. Zo was wit in 1985 het nieuwe zwart, toen Volkswagen de ‘White Cat’ introduceerde. De lak in Alpinweiss, witte stalen velgen en besmettelijk witte stoelen, de achterlichten met witte lijntjes, een spoilerpakket en een Zender achterspoiler maakten van deze Scirocco een echte blikvanger. De ‘Scala 16V’ volgde een soortgelijke lijn, maar was ook in andere kleuren verkrijgbaar. De dynamische GTS special edition had krachtige motoren, maar was iets goedkoper dan de GTI. 

Volkswagen startte bij de introductie van de Scirocco MK II al met de ontwikkeling van zijn opvolger. Die moet als Scirocco MK III op de markt komen. Toch besloot de directie in Wolfsburg om het technisch meer geavanceerde model op basis van de Golf MK II ‘Corrado’ te noemen en die vanaf 1988 naast de Scirocco MK II te gaan leveren. Met zaken als een G-Lader, VR6-motor en de eerste actieve achterspoiler, die zich tijdens het rijden aanpaste aan de snelheid, was de auto echt iets bijzonders. Karmann bouwde in 1992 na 291.497 exemplaren de laatste Scirocco MK II. Daarmee verdween de naam Scirocco echter niet. 

Gezochte cult car 

In 2008 lanceerde Volkswagen een comeback van de Scirocco met de derde generatie van de coupé. De Scirocco MKIII, gebaseerd op de fascinerende ‘iroc’ concept car, liep in Palmela (Portugal) van de band. Hij was gebaseerd op het platform van de Golf MK VI en werd aangedreven door moderne turbomotoren met vermogens variërend van 122 pk tot 280 pk. Na de productie van 272.150 auto’s van de derde generatie ging de Scirocco-wind in de herfst van 2017 liggen. Inmiddels is de Scirocco uitgegroeid tot een gezochte cult car.

De informatie in dit nieuwsbericht was actueel op de datum van publicatie. Wijzigingen in modellen, uitvoeringen, prijzen, technische specificaties, afbeeldingen, of andere informatie zijn te allen tijde voorbehouden. Genoemde prijzen betreffen consumentenadviesprijzen. Het staat dealers en servicepartners vrij eigen verkoopprijzen en kortingen te hanteren. Aan de inhoud van dit nieuwsbericht kunnen geen rechten worden ontleend.